Het dak als buffer voor een honderdjarige bui

In Brussel ontwierp Silhouet Architects een gemengd project boven op een Aldi-supermarkt, met woningen voor sociaal verhuur die naadloos aansluiten bij de omgeving. De grote dakoppervlakken werden benut voor zonnepanelen en groendaken die tegelijk water bufferen en bijdragen aan een groene stadszone. Omdat ondergrondse buffers ontbraken, werd het regenwaterbeheer volledig op de daken geïntegreerd met intensieve en extensieve groendaken. Dankzij Revit-modellen en technische oplossingen van Sita Bauelemente werd een gecontroleerd afvoersysteem met noodvoorzieningen ontwikkeld, afgestemd op extreme regenbuien. Zo verenigt het project architectuur, duurzaamheid en klimaatadaptief bouwen in de stad.

Projectinfo

Project: Aldi
Locatie: Schaarbeek
Architect: Silhouet Architects 
Partner: Sita Bauelemente

Detailhandel gecombineerd met duurzaam wonen

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest legt sterk de nadruk op een harmonieuze inpassing van nieuwe stedenbouwkundige projecten in hun stedelijke omgeving. In een context waar hoogbouw steeds vaker voorkomt, ontstaan hierdoor boeiende kansen voor multifunctionele projecten. Een treffend voorbeeld is de nieuwe Aldi-winkel in Schaarbeek. Silhouet Architects realiseerde er bovenop het winkelvolume een wooncomplex voor sociale verhuur, georganiseerd rond een groene, gedeelde binnentuin.

Foto: ©Silhouet Architects

Meervoudig gebruik van grote dakoppervlaktes

“Omdat de ondergrond volledig benut werd voor parkeerplaatsen en technische lokalen, was er geen ruimte meer voor een ondergronds bufferbekken voor regenwater,” licht André Gérardy toe. “We gingen daarom op zoek naar een alternatieve oplossing die zowel stadsvergroening als slim hemelwaterbeheer kon combineren. Tegelijk wilden we tegemoetkomen aan de vraag van Aldi naar energieopwekking én aan de geldende regelgeving. De ruime dakoppervlaktes boden hiervoor de perfecte kans. Zo realiseerden we een intensief groendak met tuintjes voor enkele appartementen, dat tegelijk fungeert als groene ontmoetings- en circulatieruimte. Op de daken van de woongebouwen kwamen bovendien een energiedak en een extensief groendak.”

Foto: ©Silhouet Architects

De delicate balans tussen winkelruimte en stabiliteit
André legt uit dat de realisatie van het intensieve groendak voorafging aan grondig studiewerk om tot de juiste opbouw te komen. “Enerzijds moesten we rekening houden met de zware belasting op het dak, anderzijds was er de wens van de winkel om de binnenruimte zo open mogelijk te houden, met zo weinig mogelijk kolommen."

In overleg met studiebureau Bureau Bouwtechniek en het bouwteam werd daarom een Revit-model opgesteld. "Dat model hielp ons niet alleen om de uit te voeren werken helder te communiceren, maar ook om de nodige berekeningen te maken. Zo konden we exact inschatten hoeveel regenwater op het dak kon worden opgeslagen, rekening houdend met de stabiliteitsbeperkingen rond maximale waterdiktes. Bovendien was de volumeberekening extra complex omdat de daken in verschillende richtingen hellen.”, aldus André.

Foto: ©Silhouet Architects

Klaar voor de honderdjarige bui

De gemaakte berekeningen zijn voorzien op een zeer intensieve regenbui. Een honderdjarige regenbui, zoals die genoemd wordt. ”Het is enkel in die gevallen dat het dak optimaal zal functioneren en waarop het maximaal berekend is. Over het algemeen zijn de meeste regenbuien niet zo intensief en worden ze gebufferd door het groendak zelf. Op die manier draagt het regenwater ook weer bij tot een mooie groene zone in het midden van de stad.”, concludeert André.

Een doordacht hemelwaterbeheer volgens stedelijke regelgeving
“De stad Brussel schrijft voor dat maximaal 5 liter regenwater per seconde per hectare naar de riolering mag worden afgevoerd,” legt Miriam Corremans van Sita Bauelemente uit. “Voor dit project, met een dakoppervlakte van zo’n 1.400 m², maakt dat een goed doordacht hemelwaterafvoerbeleid des te belangrijker. Een daktuin of groendak buffert weliswaar een deel van het water op natuurlijke wijze, maar bij intense neerslag zijn bijkomende maatregelen noodzakelijk.”

Vertraagde afvoer van hemelwater
Op alle daken werd de Sita Trendy DN100 geïnstalleerd, voorzien van retentie-elementen. Miriam verduidelijkt hoe dit precies in zijn werk gaat: “Het water wordt tijdelijk op het dak vastgehouden en vervolgens druppelsgewijs afgevoerd naar de riolering via de kleine openingen in de retentie-elementen. Daarbovenop plaatsen we een inspectieschacht met een gesloten deksel, om vuil te vermijden.”

Het belang van een noodsysteem bij gecontroleerde hemelwaterafvoer
Bij gecontroleerde afvoeren is een noodafvoersysteem wettelijk verplicht. “Tijdens extreme regenbuien kan het waterpeil verder stijgen en moet het overtollige water zo snel mogelijk worden afgevoerd,” legt Miriam uit. “Daarom zijn op alle daken extra noodafvoeren voorzien. Daarnaast werden in de opstanden spuwers geïntegreerd die enkel dienstdoen als waarschuwingssignaal bij een mogelijke verstopping – iets wat met periodiek onderhoud normaal geen probleem mag vormen.”

Foto: ©Sita Bauelemente

Gravitair of onderdruk? De juiste keuze in functie van het project

Voor dit project werd gekozen voor een gravitair systeem. Dat was de meest logische oplossing, aangezien een onderdruksysteem voldoende water nodig heeft om goed te functioneren. Dit staat haaks op de werking van een intensief groendak, dat juist gebaat is bij het vasthouden van water om de beplanting te ondersteunen.

Miriam besluit: “Bij Sita Bauelemente maken we vrijblijvende studies voor zowel gravitaire als onderdruksysteemoplossingen. Zo beschikt elk project over een gefundeerde basis om de juiste keuze te maken voor de realisatie van een duurzame vijfde gevel.”

Voor meer info, contacteer

• Miriam Corremans